Van reïntegratie naar employability

In aanloop naar de Tweede-Kamer-verkiezingen werden we overspoeld met juichverhalen over een aantrekkende economie en in het verlengde daarvan een aantrekkende arbeidsmarkt (hierover binnenkort meer). Een goede zaak uiteraard, zeker aangezien de meeste Nederlanders de gevolgen van de crisis nog dagelijks in hun portemonnee voelen. Het kabinet Rutte III sorteert inmiddels stevig voor op het herstel van uw koopkracht. Diverse maatregelen lijken er voor te zorgen dat uw toegenomen koopkracht de financiële huishouding van de Staat der Nederlanden en/of de Europese Unie op orde gaat brengen. Met name de energiebelasting, toename van de kosten van de zorg en de verhoging van de lage BTW merkt u direct in uw huishoudbudget. Na het zuur van Balkenende kregen we dus het bitterzuur van Rutte I en II. De marketingmachine Rutte III probeert u nu zoetzuur te verkopen met een pH-waarde 2. In de chemie staat deze pH-waarde ongeveer voor de zuurwaarde van uw maagzuur met het verschil dat Rennies deze keer geen remedie bieden. De komende jaren zullen oprispingen vanuit uw slokdarm regelmatig uw mondgevoel verstoren. En het smaakt niet naar zoetzuur.

Op het moment dat economisch herstel optreedt en de vraag naar gekwalificeerd personeel toeneemt, bloeit de creativiteit van de arbeidsbemiddelaars met in hun kielzog de reïntegratiecoaches weer op.  Een stevige lobby is inmiddels begonnen. De arbeidsbemiddelaars gaan drukke tijden tegemoet. De aanvragen voor nieuwe gekwalificeerde medewerkers stromen binnen. Het aantal openstaande vacatures neemt dagelijks toe. Arbeidsbemiddelaars zijn dan ook dagelijks op zoek naar gemotiveerde en gekwalificeerde mensen. Toch is er iets veranderd in de arbeidsmarkt en met name aan aanbodzijde. In de jaren 90 was er sprake van een daadwerkelijk tekort aan mensen en een overschot aan vacatures. Na 2000, de eerste crisis,  draaide de situatie zich om. Een groeiend aanbod van mensen en geen vacatures. En toen kregen we de grote crisis met dank aan de financiële sector, met name de banken. De gevolgen kennen we. Inmiddels komen we uit de crisis en hebben we te maken met een groot aanbod beschikbare mensen en een snel groeiend aantal vacatures. Een ideale situatie zo op het eerste oog.

Als we de media mogen geloven betreft het echter met name openstaande vacatures. Blijkbaar zijn er geen geschikte mensen meer te vinden, hoewel het aanbod hoger dan ooit is. Al die mensen die tijdens de crisisjaren hun werk hebben verloren voldoen ineens niet meer aan de kwalificaties die nu gesteld worden. Vreemd, aangezien de meeste vacatures normaal uitvoerend werk behelst in sectoren waar werkzoekenden van nu in het verleden actief waren, zie onderstaande tabellen (bron; UWV arbeidsmarktprognose 2016-2017).

En dat is waar de reïntegratiesector zichzelf een rol toedicht. De afgelopen periode heeft deze sector alle registers opengetrokken. Via diverse media worden de oplossingen aangedragen; motivatiecursussen (Pauw-rugby), import gekwalificeerd personeel (Randstad), omscholing (Wilthage), bijscholing en nascholing. Wat de sector echter niet vermeld is dat “resultaten uit het verleden, geen garantie voor de toekomst zijn”. En dat is logisch, immers de sector blonk in het verleden niet uit in resultaat. Algemeen mogen we ons afvragen of de resultaten wel opwogen tegen de kosten en of dit in de huidige veranderde arbeidsmarkt opnieuw moet leiden tot een miljardeninvestering in deze sector.

Om tot een nieuwe effectieve aanpak te komen dienen we eerst de veranderende arbeidsmarkt nader te bestuderen. Wat zijn de oorzaken van de mismatch waar we nu mee te maken hebben. Allereerst hebben we te maken met vergrijzing en ontgroening. Dit kan echter niet de hoofdreden zijn, immers we tellen nog steeds 1,6 miljoen werkzoekenden. Wel hebben we te maken met een kennisdrain, het huidige onderwijs is qua niveau niet meer te vergelijken met het onderwijs uit de vorige eeuw. Met name het praktijkonderwijs is hierbij een zorgenkindje. Mocht u twijfelen, bezoek dan eens een ROC bij u in de buurt en verbaas u met name over de retro inrichting van de praktijklokalen. Vervolgens hebben we te maken met een toenemende vraag naar hoger opgeleiden. Werkgevers dienen zich af te vragen of ze niet op zoek zijn naar het schaap met de vijf poten (overgekwalificeerd personeel), terwijl het vaak om eenvoudige banen gaat. Ook hebben we te maken met de gevolgen van de invoering van o.a. de WWZ. Werkgevers doen aan risico-analyses en damage-control en kiezen daardoor vaker voor een flexibele invulling van hun personeelsbestand. Met name de doorbetaling bij ziekte en alle aanverwante verplichtingen spelen hierin een belangrijke rol en staan in geen verhouding tot de rest van de wereld. De belangrijkste reden is echter The race tot the bottom. Arbeid is de grootste kostenpost voor een ondernemer. Goedkope arbeid leidt uiteraard tot een kostenbesparing en een versterking van de concurrentiepositie.

Met dit in het achterhoofd kunnen we langzamerhand gaan toewerken naar oplossingen. Oplossingen die tot doel hebben dat de gevolgen van het economische herstel niet alleen in de zakken van de grootgraaiende neoliberalen verdwijnt, maar ook daadwerkelijk zichtbaar wordt in uw portemonnee. En daarbij is de politiek het eerst aan zet. De kosten voor arbeid dienen te dalen, met andere woorden arbeid dient minder zwaar belast te worden. Dit is slechts te realiseren als we onder ogen durven te zien dat onze te dure en complexe Sociale Zekerheid aan een reset toe is. In de reeks Sociale Zekerheid onder de loep sorteren we hierop voor met de berekeningen van een nieuw stelsel. Onze conclusie is dat we toe moeten werken naar een systeem op basis van NIT (Negative Income Tax). In het verlengde daarvan moet de WWZ zo snel mogelijk teruggedraaid worden. De arbeidsmarkt is toe aan een simplificatie. Basisuitgangspunt moet zijn dat werken loont en terugvallen op een uitkering een vangnet der beschaving is. Alle vormen van gratis personeel dienen per direct te worden afgeschaft. Stop The race to the bottom.

De volgende stap is terug naar een stukje realisme. De arbeidsmarkt is namelijk een dynamisch geheel waar jaarlijks vele verschuivingen plaatsvinden en die nog steeds geen plaats biedt voor iedereen. Dit wil dus niet zeggen dat mensen niet participeren, ze zijn even in between jobs. Werkgevers klagen over te weinig gekwalificeerd personeel. Wel, het is tijd om de eisen bij te stellen en de gevolgen van ons onderwijs onder ogen te zien. Een maatschappij met een arbeidsmarkt met meer dan 40% hoger opgeleiden is een utopie tenzij we nog verder devalueren en afgestudeerden met een MBO 4 alsnog hoger opgeleid gaan noemen. Werkgevers dienen zich ook te realiseren dat pas afgestudeerden niet naadloos aansluiten bij hun behoefte. Het onderwijs kan de snelle veranderingen in het bedrijfsleven niet meer volgen. Het gaat hierbij overigens niet om de theoretische kennis, maar met name om de benodigde investeringen in up to date praktijklokalen. De enige oplossing is samenwerken. En samenwerken kan door een verdere invoering van het Gildesysteem, zeg maar de combinatie van leren en werken. Tijd dus om de oude samenwerkingsverbanden nieuw leven in te blazen. Een mooi voorbeeld hiervan zien we in Makkum, waar een groep samenwerkende bedrijven middenin de crisis een bedrijfsschool begon die inmiddels aan de volgende fase toe is.

Als we de arbeidsmarkt, met name de wetgeving, versimpeld hebben, zodat de doorstroom op gang komt en werkgevers bereid zijn om samen met het onderwijs de aansluiting op de arbeidsmarkt in te vullen komen we bij the missing link, de reïntegratiecoach. We hebben al gesteld dat mensen in between jobs zitten, aangezien er ten eerste niet genoeg werk is voor iedereen en ten tweede de huidige markt vraagt om voortdurende ontwikkeling vanwege de snelle veranderingen op de arbeidsmarkt. Als mensen zich ontwikkelen zullen ze automatisch stappen maken in hun carrière. Deskundigen hebben daar een mooi woord voor bedacht, namelijk employability oftewel loopbaanbegeleiding. Laten we de reïntegratiecoaches van weleer omscholen tot employabilitycoaches. Zij kunnen dan de verbindende schakel vormen tussen werkgever, werknemer, opleidingsfondsen en onderwijs. Het zou overigens wenselijk zijn als dit een wettelijke taak zou worden van de vakbonden, zij zijn immers onafhankelijk. Binnen de sector employabilty dient er ook aandacht te komen voor specialismen. Met name de doelgroepen 50+ en arbeidsgehandicapten vragen een eigen aanpak. De politiek dient overigens de nieuwe regeling waarbij loonkostensubsidie is omgezet naar loondispensatie met als gevolg werken onder het minimumloon zo snel mogelijk terug te draaien.

Is het een droom of zal Rutte III daadwerkelijk inspelen op een nieuwe ‘inclusieve’ economie met een dynamische ‘inclusieve’ arbeidsmarkt, bij voorkeur gebouwd op een stevig fundament Sociale Zekerheid conform NIT? En gaan werkgevers echt samenwerken met het onderwijs onder de bezielde leiding van de nieuwe sector employability? Laten we het hopen, want het huidige systeem werkt verlammend en is vastgelopen.

Blauw; de kleur van de zekerheid

De bevolking in Nederland groeit nog steeds. De bevolkingsgroei is tegenwoordig echter meer een gevolg van migratie dan dat er sprake is van een geboorte-overschot (het verschil tussen sterfte en geboorte). Met name door de vergrijzing zal er de komende jaren een geboorte-tekort zijn. Al deze nieuwe Nederlanders hebben echter één ding gemeen. Het Nederlanderschap gaat namelijk gepaard met het ontvangen van een registratienummer, het Burger Service Nummer (BSN). Gefeliciteerd nieuwe Nederlanders, met dit nummer bent u onderdaan van één van de rijkste landen ter wereld met alle bijbehorende rechten en plichten. Overigens bent u wel meteen mede-eigenaar van onze staatsschuld, op dit moment betekent dat per persoon € 28.779,00. Uw rechten moet u zich overigens niet teveel van voorstellen, sinds het neoliberalisme aan de macht is, is geen enkel recht nog een zekerheid. Of, zoals mijn opa het altijd verwoordde, de enige zekerheden in het leven zijn 6 plankjes en een blauwe envelop. Uiteindelijk zal de blauwe envelop verdwijnen door verdergaande automatisering. Hoewel, juist door die automatisering kan de belastingdienst het innen van belastingen niet garanderen.

“Blauw; de kleur van de zekerheid” verder lezen

Briefje aan Marike Stellinga

 

Beste Marike,

Vandaag heb je ons positief verrast met je best wel inhoudelijke benadering van het basisinkomen. Positief inderdaad, en dat is vooral gelegen in het feit dat wij niet hadden verwacht dat je de stellingen zou verlaten om deel te nemen aan deze discussie. Jammer genoeg is je eindconclusie dat het basisinkomen niet betaalbaar is en dus niet snel ingevoerd zal worden. Zonder namen te noemen geef je aan dat dit ondersteund wordt door economen van faam en naam. Maar zoals ook jij wel weet zijn er altijd voor,- en tegenstanders. En zoals we in Nederland gewend zijn gaan deze mensen niet met elkaar in gesprek, maar gooien elkaar dood met argumenten vanuit hun ingenomen stellingen.

“Briefje aan Marike Stellinga” verder lezen

[Longread] De sociale zekerheid onder de loep slot

In de afgelopen weken heeft ondergetekende samen met politiek econoom Johan Horeman zich verdiept in de verschillende opties voor een nieuwe Sociale Zekerheid. Een thema dat ons erg aangaat, met name omdat we beiden vanuit ons werkveld hebben gezien waar de vele patches, lees nieuwe wetten en reparatiewetten, toe hebben geleid als het gaat om het huidige stelsel. En wij zijn geen roependen in de woestijn gezien de vele discussies die er overal in Nederland gevoerd worden. Wat we wel zien is de rare discrepantie dat alle nieuwe initiatieven onder de noemer basisinkomen geschaard worden. Moeten we hieruit concluderen dat ons huidige stelsel geen basisinkomen is? Nee uiteraard niet, ook ons huidige stelsel dient als vangnet en geeft mensen een basisinkomen indien noodzakelijk. En dat is de grondslag van een moderne beschaving. Wat ook bij een beschaving hoort is dat je een stelsel hebt dat humaan en eerlijk is. En exact daar schort het aan. Ons huidige stelsel is verworden tot een grote geldrondpompmachine en kent vele onrechtvaardige elementen. De industrie die eromheen is ontstaan kenmerkt zich inmiddels door haar inhumane aanpak. De uitkeringsgerechtigde is een product geworden. En dat is iets wat we ons inziens niet moeten willen. Maar wat moeten we dan wel willen? Ons onderzoek was onbevooroordeeld en zo objectief mogelijk. Onderstaand vatten we voor u onze conclusies samen.

“[Longread] De sociale zekerheid onder de loep slot” verder lezen

[Longread] De sociale zekerheid onder de loep deel 6

De vorige keer, deel 5, zijn we geëindigd met een tabel waarin de Macro Economische Verkenningen (MEV) verwerkt waren. Een tabel die al een duidelijke indicatie gaf dat een nieuw stelsel van Sociale Zekerheid haalbaar en betaalbaar is. Eigenlijk had ik hiermee willen afsluiten, maar Johan heeft me weten te overtuigen dat het verhaal nog niet af is. De MEV is de jaarlijkse rapportage van het CPB over de te verwachten ontwikkelingen voor het komende kalenderjaar, waarin rekening wordt gehouden met het overheidsbeleid. Een nieuw stelsel Sociale Zekerheid heeft echter meer effecten dan enkel op het overheidsbeleid. In Johan zijn woorden; er wordt wat bijgedaan, je haalt er wat af en er is een resultaat. Wat men echter niet meeneemt is het multipliereffect. De multiplier is een formule die aantoont dat één euro die in de economie wordt gestoken uiteindelijk meer oplevert dan één euro. Het omgekeerde gaat trouwens ook op, iedere euro die wordt onttrokken aan de economie kost meer dan één euro. En dat laatste weten we inmiddels alles van met dank aan het kabinet Rutte II. Economen verschillen overigens van mening of de definitie van de multiplier juist is. Met name Bas Jacobs heeft in een aantal columns het CPB het vuur na aan de schenen gelegd (1,2). Vanuit mijn wiskundige achtergrond schaar ik me inmiddels aan de zijde van Bas Jacobs. Het gezwam en de vele feitelijke onjuistheden die gisteravond weer moeiteloos uit de mond rolden van journalist en econoom Mathijs Bouman in het programma Pauw versterkten dit alleen maar. Iedere weldenkende burger kan toch alleen maar beamen dat het besteedbaar inkomen is gedaald, waar Mathijs Bouman dit simpelweg ontkent. Nee, ik denk dat Bas Jacobs gelijk heeft met zijn bewering dat onze overheid een falend begrotingsbeleid heeft gevoerd dat de effecten van de crisis heeft vergroot. En dat noemen we dus het multipliereffect.

“[Longread] De sociale zekerheid onder de loep deel 6” verder lezen

[Longread] De Sociale Zekerheid onder de loep deel 5

In deze longread gaat Johan verder met de cijfertjes, deze keer gaat het om het huishoudboekje van de Staat der Nederlanden. Politici stellen zich op als bewaker van de financiële gezondheid van de staat. Dat geldt vooral in Nederland. Nederland heeft een gerenommeerd planningsinstituut, het CPB, dat voor de politiek de wensenprogramma’s doorrekent. Dat is vast niet onopgemerkt gebleven de laatste weken. Op basis van een eigen wijze gaan we iets dergelijks toepassen op de door ons gehanteerde verschillende systemen van een Nieuwe sociale zekerheid. Daarvoor gebruiken we de resultaten van de doorrekening van de percentielen als uitgangspunt en voeren die in in ons eigen model. Daarnaast maken we gebruik van gegevens die dat gerenommeerde instituut voor regering en parlement heeft gemaakt voor 2017, in de MEV, de Macro Economische Verkenningen.
“[Longread] De Sociale Zekerheid onder de loep deel 5” verder lezen

[Longread] De sociale zekerheid onder de loep deel 3

Na het fileren van de huidige Sociale Zekerheid en het vastleggen van een nieuwe Sociale Zekerheid wordt het langzamerhand tijd om te bewijzen dat een nieuw stelsel een haalbare kaart is. Het belangrijkste argument van de tegenstanders van verandering is standaard de onbetaalbaarheid. Een argument waarmee ze de belastingbetalende burger schrik aanjagen. Onze doelstelling is een open discussie op basis van feiten die voor iedereen te begrijpen zijn. En daar zit de crux waar veel voorstanders mee kampen. De afgelopen jaren is er enorm veel geschreven en gepubliceerd over het basisinkomen, een vorm van een nieuw stelsel Sociale Zekerheid. Wij constateren dat het de voorstanders tot op de dag van vandaag niet is gelukt om met name de berekeningen inzichtelijk te maken voor de gewone man. En dat willen wij doorbreken. Ik geef het toetsenbord nu dan ook door aan Johan, onze cijferfetisjist. Johan neemt u aan de hand mee en zal stapsgewijs toelichten hoe zijn berekening van het Onvoorwaardelijk BasisInkomen (OBI) tot stand is gekomen.

“[Longread] De sociale zekerheid onder de loep deel 3” verder lezen

[Longread] De sociale zekerheid onder de loep deel 2

Vorige week hebben we in deel 1 uitvoerig aandacht besteed aan de terminale fase waarin ons huidige stelsel van Sociale Zekerheid zich bevind. Met name op Facebook waren er wat reacties van mensen aangaande de toonzetting. Wel, deze toonzetting komt voort uit de vele misstanden die ik de laatste jaren voorbij heb zien komen. Het is overigens vrij eenvoudig om het huidige systeem af te branden, maar dat is nou juist niet de bedoeling van deze serie longreads. In deel 2 gaan we dan ook de uitgangspunten vastleggen om tot een grondige systeemupdate te komen. Hoewel, update is de verkeerde term, het zal eerder neerkomen op een complete vervanging. Ons primaire uitgangspunt is overigens dat iedere burger wereldwijd het recht heeft op een fatsoenlijk bestaan waarbij de eerste trede van de Pyramide van Mazlov is ingevuld. Samengevat hebben we het dan over het recht op bed, bad en brood. Een recht waar veel over gesproken wordt, maar de mensen die afgelopen week naar de uitzending Fort Oranje, het afvalputje van Nederland, hebben gekeken zullen moeten erkennen dat het huidige stelsel die zekerheid niet meer kan bieden. En dat is beschamend voor een land dat zich tot één van de rijkste landen ter wereld mag rekenen.

“[Longread] De sociale zekerheid onder de loep deel 2” verder lezen

[Longread] De sociale zekerheid onder de loep: Deel 1

Op Batavirus besteden we regelmatig aandacht aan de misstanden die plaatsvinden op het snijvlak van de sociale zekerheid en de arbeidsmarkt (zie dossier arbeidsmarkt). Twee zaken die onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn en waar we de afgelopen regeringsperiode geconfronteerd werden met een totaal afbraakbeleid door het duo Asscher / Klijnsma. Onze redactie heeft vele verhitte discussies gevoerd, waarbij we ons met name hebben afgevraagd of het bewust beleid is geweest of totale onkunde door deze twee pareltjes van de hedendaagse politiek. We zijn overigens niet tot een unaniem standpunt gekomen. Wel hebben we besloten om de handschoen op te pakken en een reeks artikelen aan het fundament van onze samenleving te besteden. In deze reeks nemen we u mee van de huidige situatie naar voorstellen voor een nieuwe sociale zekerheid die recht doet aan de arbeidsmarkt. In dit eerste deel zullen we de huidige situatie onder de loep nemen.

“[Longread] De sociale zekerheid onder de loep: Deel 1” verder lezen

De wereld van de –ogen

De academische wereld stoomt al jaren mensen klaar voor de arbeidsmarkt met opleidingen waar geen mens weet wat de toegevoegde waarde van deze afgestudeerden is. Denk hierbij met name aan opleidingen die opleiden tot functies die eindigen op –oog. We kennen onder andere pedagoog, socioloog, agoog, andragoog, agoloog, methodoloog, epistemoloog en antropoloog. Het kenmerkende van al deze opleidingen is dat ze hun studenten opzadelen met een overload aan theoretische kennis die bij voorbaat zover mogelijk van de praktijk dient te staan. In het verleden bleven deze –ogen in het academisch wereldje hangen en verrichtten nutteloos onderzoek, een soort bezigheidstherapie die ze in ieder geval van de straat hield. Sinds de jaren 90 hebben deze –ogen hun plek op de arbeidsmarkt weten te veroveren en de gevolgen daarvan zijn duidelijk waarneembaar. Hun invloed is onder andere terug te vinden in de zorg, het onderwijs en de sociale zekerheid. Tijd om dat eens in kaart te brengen.

“De wereld van de –ogen” verder lezen